Σύνδρομο ώμου – χειρός

Πως ένας επώδυνος ώμος μπορεί να συνδέεται με συμπτωματολογία στην άκρα χείρα.

 Το σύνδρομο ώμου - χειρός είναι τύπος αντανακλαστικής συμπαθητικής δυστροφίας (Reflex Sympathetic Dystrophy ή RSD) άγνωστης αιτιολογίας. Φαίνεται ότι οι διαταραχές που προκαλούν ορισμένοι παράγοντες στο συμπαθητικό νευρικό σύστημα, έχουν σαν αποτέλεσμα την πρόκληση ενός παθογόνου νευραγγειακού αντανακλαστικού. Ο μηχανισμός ενδέχεται να δραστηριοποιείται μέσω του υποθαλάμου ή ακόμα να υποδηλώνει μια διαταραχή της υπόφυσης που ελέγχει τον υποθάλαμο.

Παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση του συνδρόμου
Οι παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση του RSD, χωρίς να είναι ξεκάθαρος ο τρόπος επίδρασης τους είναι: Κακώσεις, κατάγματα (κυρίως το κάταγμα colles), διαστρέμματα, εξαρθρήματα, χειρουργικές επεμβάσεις του μυοσκελετικού, πρωτοπαθείς νόσοι του ΚΝΣ, βλάβες του νωτιαίου μυελού, αυχενική δισκοπάθεια, περιφερική νευροπάθεια, φυματίωση, νευραλγία από έρπη ζωστήρα, έμφραγμα μυοκαρδίου και γενετική προδιάθεση. Συνήθως ο ώμος προσβάλλεται πρώτος και ακολουθεί το χέρι, αλλά το σύνδρομο μπορεί να έχει διάφορες μορφές. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο αγκώνας μένει ανεπηρέαστος. Τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν αμέσως μετά την επίδραση του αιτιολογικού παράγοντα, ή μετά την πάροδο εβδομάδων ή μηνών. Συνήθως προσβάλλονται άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών και των δύο φύλων. Επιδημιολογικά,  λιγότεροι από το 50% των ασθενών έχει ιστορικό αιτιολογικού παράγοντα!

Κλινική εικόνα

Περιορίζεται η κινητικότητα του ώμου και δημιουργείται εικόνα περιαρθρίτιδας. Ο περιορισμός της κινητικότητας της άκρας χείρας, επιφέρει ατροφία στο δέρμα, στους μυς και οίδημα στα δάκτυλα.

Η εξέλιξη του συνδρόμου

Υπάρχουν 3 φάσεις στην εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Φάση 1: Εμφανίζεται έντονος πόνος στην περιοχή γύρω από τον ώμο που επιδεινώνεται κατά την κίνηση. Η κινητικότητα περιορίζεται και εμφανίζεται δυσκαμψία. Ο πόνος σταδιακά επεκτείνεται προς το χέρι και η κινητικότητα των δακτύλων περιορίζεται. Διαταράσσεται η κυκλοφορία του αίματος με αποτέλεσμα να προκαλείται οίδημα στα δάκτυλα, ερυθρότητα και εφίδρωση στις παλάμες. 

Φάση 2: Λόγω του περιορισμού της κινητικότητας, εμφανίζεται μυϊκή ατροφία των προσβεβλημένων μυών, ενώ το οίδημα και ο πόνος της άκρας χείρας περιορίζονται και αναπτύσσεται δυστροφία στο δέρμα και τα νύχια.
Φάση 3: Ο πόνος υποχωρεί και εμφανίζεται έντονη οστεοπόρωση στην κεφαλή του βραχιονίου. Στην άκρα χείρα υπάρχει παραμόρφωση στις μετακαρποφαλαγγικές αρθρώσεις, ατροφία του υποδόριου ιστού του χεριού, ρίκνωση της παλάμης και οστεοπόρωση, κλινική εικόνα που δίνει την εντύπωση του συνδρόμου Sudeck, της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και της σκληροδερμίας.

Αντιμετώπιση

Αρχικά θα πρέπει να γίνει διαφοροδιάγνωση από το σύνδρομο του παγωμένου ώμου (frozen shoulder), το σύνδρομο της συμπαθητικής αλγοδυστροφίας Sudeck, τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και τη σκληροδερμία. Η πρόληψη των καταστάσεων που μπορούν να εξελιχθούν στο σύνδρομο ώμου – χειρός σε συνδυασμό με την έγκαιρη διάγνωση οριοθετούν την εξέλιξη του συνδρόμου. Εφόσον το σύνδρομο εγκατασταθεί, είναι δεδομένο ότι ως ένα βαθμό θα εξελιχθεί και θα προκαλέσει δυσλειτουργία. Άρα η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία.

Πρόληψη 

Στις ομάδες υψηλού κινδύνου ανήκουν κλινήρεις ασθενείς, ιδιαίτερα οι ημιπληγικοί και οι εμφραγματίες, ασθενείς με κατάγματα, εξαρθρήματα και επώδυνα σύνδρομα ώμου, κατάγματα άκρας χειρός (π.χ. κάταγμα colles) και σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα. Η παρέμβαση του φυσικοθεραπευτή πρέπει να είναι άμεση, ώστε να αποφευχθεί η ακινητοποίηση και να επιτευχθεί η κινητική αποκατάσταση. Ο φυσικοθεραπευτής θα πρέπει να είναι γνώστης τεχνικών αποκατάστασης διότι το θεραπευτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει μεθόδους κινητοποίησης και έχει δυναμικό χαρακτήρα, δηλαδή διαφοροποιείται ανάλογα με την αιτία του προβλήματος και αναπροσαρμόζεται ανάλογα με την γενικότερη κατάσταση του πάσχοντα.