Ο ρόλος της Φυσικοθεραπείας στο οίδημα των κάτω άκρων
Η κυκλοφορία του αίματος ξεκινά από την καρδιά. Με την συστολή της αριστερής κοιλίας το αίμα διοχετεύεται στις αρτηρίες και από εκεί σε όλους τους ιστούς, μεταφέροντας θρεπτικά στοιχεία και οξυγόνο. Στην συνέχεια, μέσω των φλεβών, λαμβάνει τις ουσίες που αποβάλλουν τα κύτταρα και το διοξείδιο του άνθρακα. Αφού το φλεβικό αίμα "φιλτραριστεί" και καθαρίσει, εισέρχεται στην καρδιά για να σταλεί εκ νέου στους ιστούς τους σώματος.
Η φυσιολογική κυκλοφορία των κάτω άκρων αποτελεί μια δύσκολη διαδικασία για το κυκλοφορικό σύστημα γιατί η βαρύτητα, που φυσιολογικά επιδρά στο σώμα, τείνει να κρατάει το αίμα χαμηλά και να εμποδίζει την επαναφορά του στην καρδιά. Αυτό, σε συνδυασμό με πιθανές παθολογικές καταστάσεις, μπορεί να οδηγήσει σε οίδημα λόγω της συσσώρευσης του αίματος στα κάτω άκρα.
Παρατηρείται κυρίως σε ηλικιωμένα άτομα αλλά και σε νεαρότερα, σε μικρότερη συχνότητα. Μπορεί να εμφανιστεί στον άκρο πόδα, στον αστράγαλο και στις γάμπες έως στο γόνατο.Το οίδημα στα κάτω άκρα μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις εποχές του χρόνου, είναι όμως συχνότερο τους καλοκαιρινούς μήνες που η εξωτερική θερμοκρασία είναι υψηλότερη από αυτή του σώματος, οπότε προκαλείται διαστολή των αγγείων και στάση του αίματος σε αυτά.
Πως προκαλείται το οίδημα?
1. Ανεπάρκεια στην λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Δυσκολεύει την επαναφορά του αίματος και οδηγεί στην συσσώρευση του στα κάτω άκρα.
2. Φλεβική ανεπάρκεια. Η δυσλειτουργία των φλεβικών βαλβίδων δυσχαιρένει την επαναφορά του αίματος προς την καρδιά και του επιτρέπει να κινείται αντίθετα, να "λιμνάζει" στα κάτω άκρα και να προκαλεί διόγκωση των φλεβών. Εμφανίζονται κιρσοί που με την πάροδο του χρόνου οδηγούν σε οίδημα και άλλες καταστάσεις.
Ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση του οιδήματος?
Εκτός από την δυσλειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος, οι συχνότεροι παράγοντες που παίζουν ρόλο στην εμφάνιση του οιδήματος είναι:
1. Δυσλειτουργία λεμφικού συστήματος
2. Ορμονικές διαταραχές
3. Παχυσαρκία
4. Πολύωρη και συχνή ορθοστασία
5. Εγκυμοσύνη
6. Κακώσεις και χειρουργικές επεμβάσεις των κάτω άκρων που περιλαμβάνουν τραυματισμό των αγγείων.
7. Υπερκατανάλωση άλατος, που σχετίζεται με την κατακράτηση υγρών.
8. Αρθρίτιδες και άλλες φλεγμονές του μυοσκελετικού συστήματος, λόγω της ιδιότηετας του να δημιουργούν συσσώρευση υγρού στις αρθρώσεις και στους πάσχοντες ιστούς.
9. Θεραπευτική αγωγή με φάρμακα που προκαλούν κατακράτηση υγρών.
10. Νεφρική ανεπάρκεια. Η απομάκρυνση της περίσσειας υγρών από τον οργανισμό γίνεται από τα νεφρά μέσω των ούρων. Κατά την νεφρική ανεπάρκεια μειώνεται η ικανότητα των νεφρών να φιλτράρουν τα υγρά. Αυτό οδηγεί σε κατακράτηση και οίδημα κυρίως στα κάτω άκρα αλλά και σε άλλες περιοχές του σώματος.
11. Ηπατική ανεπάρκεια. Στο ήπαρ παράγονται πρωτείνες που ρυθμίζουν την ποσότητα των υγρών του σώματος και την πίεση της πυλαίας φλέβας. Δυσλειτουργία του ήπατος συνεπάγεται απώλεια υγρών από τα αγγεία και συσσώρευση του στους ιστούς.
Συμπτώματα
Συνήθη συμπτώματα που περιγράφουν οι ασθενείς είναι το αίσθημα πίεσης και βάρους. Επίσης το αίσθημα κούρασης, ο πόνος και το μούδιασμα που συχνά αναφέρουν, συσκολεύουν την βάδιση.
Ο ρόλος της Φυσικοθεραπείας
Στις περισσότερες περιπτώσεις η Φυσικοθεραπεία αποτελεί αποτελεσματικό μέσο συντηρητικής αντιμετώπισης του οιδήματος των κάτω άκρων. Αρκεί να υπάρχει η διαβεβαίωση από τον θεράποντα ιατρό πως δεν υπάρχουν αντενδείξεις για την εφαρμογή της.
Τα βασικά μέσα που χρησιμοποιούνται σε ένα Φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα με στόχο την αποκατάσταση της κινητικότητας, την μείωση του οιδήματος και του πόνου είναι:
1. Ειδικές ασκήσεις μυικής ενδυνάμωσης και αποσυμφόρησης.
2. Περιδέσεις, όπως η περιδέσεις κινησιολογίας (kinesiology taping).
3. Τεχνικές λεμφικής παροχέτευσης.
4. Χρήση ανάρροπης θέσης.
