Η αναπνοή είναι η ανταλλαγή
αερίων μεταξύ της ατμόσφαιρας και του οργανισμού. Είναι απαραίτητη λειτουργία
για να κρατηθεί ένας οργανισμός ζωντανός. Διαταραχές την αναπνοής έχουν άμεσο
αποτέλεσμα στην λειτουργία του οργανισμού και για τον λόγο αυτό πρέπει πάντα να
διατηρείται φυσιολογική.
Η αναπνευστική δομή:
Ο θωρακικός κλωβός: Αποτελείται από τα πλευρά τα οποία αρθρώνονται στο πρόσθιο τμήμα με το στέρνο και στο οπίσθιο με τους θωρακικούς σπονδύλους. Ο θώρακας προστατεύει τους πνεύμονες, την καρδιά και παρέχει σημεία πρόσφυσης των αναπνευστικών μυών.
Οι αναπνευστικοί μύες: Το 80% της λειτουργίας της εισπνοής οφείλεται στο διάφραγμα.
Το υπόλοιπο 20% οφείλεται στους έξω μεσοπλεύριους μύες. Οι μυς αυτοί συσπώμενοι ανυψώνουν τις πλευρές με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο χώρος των πνευμόνων ώστε να μπορεί να «γεμίσει αέρα». Στην εισπνοή βοηθούν επίσης ο στερνοκλειδομαστοειδής, ο άνω τραπεζοειδής και οι σκαληνοί μύες. Σε αντίθεση με την εισπνοή, η ήρεμη εκπνοή είναι μία παθητική διαδικασία στην οποία δεν συμμετέχουν οι μύες. Όμως, η εξαναγκασμένη εκπνοή (όταν δηλαδή φυσάμε δυνατά), είναι ενεργητική διαδικασία. Οι έσω μεσοπλεύριοι μύες που βρίσκονται στη εσωτερική πλευρά του θώρακα κατεβάζουν τις πλευρές και μειώνουν το χώρο των πνευμόνων. Ταυτόχρονα οι κοιλιακοί μύες πιέζουν τον θωρακικό κλωβό από κάτω προς τα πάνω με αποτέλεσμα να προωθούν τον αέρα έξω από τους πνεύμονες.
Οι πνεύμονες: Είναι τα όργανα της αναπνοής τα οποία ανταλλάσσουν αέρια με την κυκλοφορία του αίματος. Όσο περισσότερο ελαστικοί είναι, τόσο μεγαλύτερη ικανότητα έχουν να «απορροφούν σα σφουγγάρι» αέρια από και προς την κυκλοφορία του αίματος.
Η ικανότητα αυτή ονομάζεται ενδοτικότητα και αλλάζει με την ηλικία και με την ύπαρξη αναπνευστικής νόσου.
Τι είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
Η ΧΑΠ είναι μία χρόνια πάθηση των πνευμόνων η οποία καταστρέφει τα τοιχώματα των βρόγχων και οδηγεί σε μόνιμη απόφραξη τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον σταδιακό περιορισμό της ροής του αέρα στους βρόγχους και δυσκολία στην αναπνοή. Υπάρχουν δύο κατηγορίες ΧΑΠ, το εμφύσημα και η χρόνια βρογχίτιδα. Η κυριότερη αιτία της ΧΑΠ είναι το κάπνισμα. Άλλες αιτίες είναι το παθητικό κάπνισμα, η μόλυνση του ατμοσφαιρικού αέρα στις μεγαλουπόλεις και η συστηματική έκθεση σε σκόνη, χημικά αέρια, αναθυμιάσεις κλπ.
Τι είναι η αναπνευστική φυσικοθεραπεία:
Είναι η άσκηση των αναπνευστικών μυών με σκοπό την βελτίωση της αναπνοής με όσο το δυνατόν λιγότερη μυϊκή κόπωση.
Σκοπός της αναπνευστικής φυσικοθεραπείας:
Η πρόληψη τον αναπνευστικών επιπλοκών και λοιμώξεων.
Η βελτίωση του αερισμού των πνευμόνων.
Η αντιμετώπιση αναπνευστικών κρίσεων (πχ. βρογχόσπασμος).
Η χαλάρωση του ασθενούς μετά από παροξυσμό αναπνευστικής κρίσης.
Η βελτίωση του μηχανισμού του βήχα και της απόχρεμψης.
Η σωστή αναπνευστική άσκηση:
Η διαδικασία περιλαμβάνει ασκήσεις δύναμης, αντοχής και συνέργειας που επιτυγχάνονται μέσα από συγκεκριμένες μεθόδους της φυσικοθεραπείας και ελεγχόμενη αεροβική άσκηση (εργομετρικό ποδήλατο, διάδρομος βάδισης, cross trainer). Η άσκηση των αναπνευστικών μυών ανήκει στο χώρο της αποκατάστασης και πρέπει να γίνεται από φυσικοθεραπευτές που γνωρίζουν τις κατάλληλες τεχνικές. Η αναπνευστική άσκηση ασθενών σε χώρους άθλησης όπως γήπεδα και γυμναστήρια πρέπει να θεωρείται ανεπαρκής και να αποφεύγεται. Λανθασμένη αναπνευστική άσκηση μπορεί να προκαλέσει ελλιπή οξυγόνωση των πνευμόνων ακόμα και παροξυσμό της αναπνευστικής νόσου.
Η αναπνευστική δομή:
Ο θωρακικός κλωβός: Αποτελείται από τα πλευρά τα οποία αρθρώνονται στο πρόσθιο τμήμα με το στέρνο και στο οπίσθιο με τους θωρακικούς σπονδύλους. Ο θώρακας προστατεύει τους πνεύμονες, την καρδιά και παρέχει σημεία πρόσφυσης των αναπνευστικών μυών.
Οι αναπνευστικοί μύες: Το 80% της λειτουργίας της εισπνοής οφείλεται στο διάφραγμα.
Το υπόλοιπο 20% οφείλεται στους έξω μεσοπλεύριους μύες. Οι μυς αυτοί συσπώμενοι ανυψώνουν τις πλευρές με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο χώρος των πνευμόνων ώστε να μπορεί να «γεμίσει αέρα». Στην εισπνοή βοηθούν επίσης ο στερνοκλειδομαστοειδής, ο άνω τραπεζοειδής και οι σκαληνοί μύες. Σε αντίθεση με την εισπνοή, η ήρεμη εκπνοή είναι μία παθητική διαδικασία στην οποία δεν συμμετέχουν οι μύες. Όμως, η εξαναγκασμένη εκπνοή (όταν δηλαδή φυσάμε δυνατά), είναι ενεργητική διαδικασία. Οι έσω μεσοπλεύριοι μύες που βρίσκονται στη εσωτερική πλευρά του θώρακα κατεβάζουν τις πλευρές και μειώνουν το χώρο των πνευμόνων. Ταυτόχρονα οι κοιλιακοί μύες πιέζουν τον θωρακικό κλωβό από κάτω προς τα πάνω με αποτέλεσμα να προωθούν τον αέρα έξω από τους πνεύμονες.
Οι πνεύμονες: Είναι τα όργανα της αναπνοής τα οποία ανταλλάσσουν αέρια με την κυκλοφορία του αίματος. Όσο περισσότερο ελαστικοί είναι, τόσο μεγαλύτερη ικανότητα έχουν να «απορροφούν σα σφουγγάρι» αέρια από και προς την κυκλοφορία του αίματος.
Η ικανότητα αυτή ονομάζεται ενδοτικότητα και αλλάζει με την ηλικία και με την ύπαρξη αναπνευστικής νόσου.
Τι είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
Η ΧΑΠ είναι μία χρόνια πάθηση των πνευμόνων η οποία καταστρέφει τα τοιχώματα των βρόγχων και οδηγεί σε μόνιμη απόφραξη τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον σταδιακό περιορισμό της ροής του αέρα στους βρόγχους και δυσκολία στην αναπνοή. Υπάρχουν δύο κατηγορίες ΧΑΠ, το εμφύσημα και η χρόνια βρογχίτιδα. Η κυριότερη αιτία της ΧΑΠ είναι το κάπνισμα. Άλλες αιτίες είναι το παθητικό κάπνισμα, η μόλυνση του ατμοσφαιρικού αέρα στις μεγαλουπόλεις και η συστηματική έκθεση σε σκόνη, χημικά αέρια, αναθυμιάσεις κλπ.
Τι είναι η αναπνευστική φυσικοθεραπεία:
Είναι η άσκηση των αναπνευστικών μυών με σκοπό την βελτίωση της αναπνοής με όσο το δυνατόν λιγότερη μυϊκή κόπωση.
Σκοπός της αναπνευστικής φυσικοθεραπείας:
Η πρόληψη τον αναπνευστικών επιπλοκών και λοιμώξεων.
Η βελτίωση του αερισμού των πνευμόνων.
Η αντιμετώπιση αναπνευστικών κρίσεων (πχ. βρογχόσπασμος).
Η χαλάρωση του ασθενούς μετά από παροξυσμό αναπνευστικής κρίσης.
Η βελτίωση του μηχανισμού του βήχα και της απόχρεμψης.
Η σωστή αναπνευστική άσκηση:
Η διαδικασία περιλαμβάνει ασκήσεις δύναμης, αντοχής και συνέργειας που επιτυγχάνονται μέσα από συγκεκριμένες μεθόδους της φυσικοθεραπείας και ελεγχόμενη αεροβική άσκηση (εργομετρικό ποδήλατο, διάδρομος βάδισης, cross trainer). Η άσκηση των αναπνευστικών μυών ανήκει στο χώρο της αποκατάστασης και πρέπει να γίνεται από φυσικοθεραπευτές που γνωρίζουν τις κατάλληλες τεχνικές. Η αναπνευστική άσκηση ασθενών σε χώρους άθλησης όπως γήπεδα και γυμναστήρια πρέπει να θεωρείται ανεπαρκής και να αποφεύγεται. Λανθασμένη αναπνευστική άσκηση μπορεί να προκαλέσει ελλιπή οξυγόνωση των πνευμόνων ακόμα και παροξυσμό της αναπνευστικής νόσου.
