Οστεοπόρωση
είναι η απώλεια της μάζας των οστών.
Το οστό
γίνεται εύθραυστο, χάνει δηλαδή την ικανότητα να αντέχει στις φυσιολογικές
φορτίσεις με αποτέλεσμα να κινδυνεύει από παθολογικά κατάγματα. Αντίστοιχη
φόρτιση σε νεαρή ηλικία όπου τα οστά είναι πυκνότερα δεν θα προκαλούσε κάταγμα.
Αιτιολογία
οστεοπόρωσης:
Εμμηνόπαυση:
Είναι η συχνότερη
αιτία οστεοπόρωσης. Οφείλεται σε ορμονικούς παράγοντες (διακοπή της έκκρισης
οιστρογόνων από τις ωοθήκες).Παρατεταμένη ακινητοποίηση και αδυναμία φόρτισης του μέλους: Αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις τραυματισμού, χαλαρής παράλυσης που συνδέεται με κάκωση του νωτιαίου μυελού, ρευματικές και νευρομυϊκές παθήσεις.
Ιδιοπαθής οστεοπόρωση: Δεν έχει εμφανή αιτία και αφορά κυρίως γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση και άνδρες μικρότερους των 60 ετών. Το οικογενειακό ιστορικό παίζει σημαντικό ρόλο.
Κύηση: Αφορά εγκύους από το 3ο τρίμηνο της κύησης και συνήθως εμφανίζεται στα κάτω άκρα. Ο ακτινολογικός
έλεγχο αποκαλύπτει περιοχές με έντονη οστεοπενία. Οι περισσότερες γυναίκες που
εμφάνισαν οστεοπόρωση μετά τη γέννα τους θήλαζαν.
Παράγοντες
κινδύνου για την εμφάνιση οστεοπόρωσης:
Ηλικία. Τα οστά με το πέρασμα του χρόνου
χάνουν ένα μέρος της μάζας τους. Σε πολλούς η απώλεια είναι μεγαλύτερη. Η
οστεοπόρωση μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες και άνδρες μετά την μέση ηλικία.
Διατροφή
πτωχή σε ασβέστιο, βιταμίνη-D, φρούτα και λαχανικά. Τα τελευταία προσφέρουν στον
οργανισμό μαγνήσιο, κάλλιο, βιταμίνη -Κ, στοιχεία απαραίτητα στην υγεία των
οστών. Η βιταμίνη-D συντίθεται στον ίδιο τον οργανισμό με τη βοήθεια της
υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας, γι΄αυτό η έκθεση στον ήλιο είναι ωφέλιμη,
εφόσον βέβαια τηρούνται τα απαραίτητα μέτρα προστασίας από αυτή.Κατάχρηση στη λήψη πρωτεϊνών (εκτός γαλακτοκομικών), καφέ και νατρίου, διότι προκαλείται απώλεια ασβεστίου. Τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι η κατανάλωση ανθρακούχων ποτών που περιλαμβάνουν καφεΐνη επιδρούν αρνητικά στην οστική μάζα.
Απώλεια
σωματικού βάρους.
Προστατεύει από καρδιαγγειακά νοσήματα και σακχαρώδη διαβήτη
καρδιαγγειακή νόσο, επηρεάζει όμως την οστική πυκνότητα. Η απώλεια βάρους
πρέπει να συνοδεύεται με ταυτόχρονη φυσική άσκηση και λήψη ασβέστιο και
βιταμίνη-D.
Άλλοι
σημαντικοί παράγοντες είναι η κατάχρηση σε αλκοόλ, το κάπνισμα, η λήψη κορτικοειδών, η
καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής άσκησης.
Μέτρηση
οστικής πυκνότητας: Δείχνει αν η οστική πυκνότητα είναι φυσιολογική, χαμηλή (οστεοπενία) ή
μεγάλη (οστεοπόρωση). Όσο πτωχότερη είναι η οστική πυκνότητα τόσο μεγαλύτερος
είναι ο κίνδυνος κατάγματος.
Κατάγματα
από οστεοπόρωση: Συνήθως συμβαίνουν στον καρπούς, στους σπονδύλους και στον αυχένα του
μηριαίου οστού.
Κατάγματα
του καρπού: Συμβαίνουν
λόγο πτώσεων πάνω σε τεντωμένο άνω άκρο. Η δύναμη που εφαρμόζεται στον καρπό
μπορεί να προκαλέσει από απλό έως συντριπτικό κάταγμα ή ακόμα και ενδαρθρικό
κάταγμα του καρπού. Κατάγματα των σπονδύλων: Συνήθως συμβαίνουν λόγω πτώσης στο έδαφος με την λεκάνη (βίαιο κάθισμα) όπου και η δύναμη μεταφέρεται στη σπονδυλική στήλη, ή στην βίαιη κάμψη ή έκταση του κορμού κατά την προσπάθεια να σηκώσουμε κάποιο ογκώδες ή βαρύ αντικείμενο. Η δύναμη που ασκείται στη σπονδυλική στήλη, συμπιέζει τους σπονδύλους και προκαλεί κάταγμα.
Κατάγματα ισχίου: Είναι συχνοί τραυματισμοί. Ιδιαίτερα σε άτομα μεγάλης ηλικίας μπορεί να προκληθούν από απλή πτώση μέσα στο σπίτι. Αυτού του είδους τα κατάγματα είναι ιδιαίτερα σοβαρά γιατί αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, ο ασθενής καταλήγει σε μακρόχρονη κατάκλιση, ικανή να προκαλέσει επιπλοκές στον οργανισμό όπως θρόμβωση και πνευμονική εμβολή.
Φυσικοθεραπεία και αποκατάσταση: Η φυσικοθεραπεία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για μία σωστή και ολοκληρωμένη αποκατάσταση. Μετά την φάση της ακινητοποίησης, η τραυματισμένη περιοχή είναι μυϊκά αδύναμη, οιδηματώδης και επώδυνη, παράγοντες για τους οποίους ο ασθενής παρατείνει την ακινησία. Με τα μέσα που διαθέτει η φυσικοθεραπεία στοχεύει στην εξάλειψη των παραγόντων αυτών. Η κινητοποίηση της πάσχουσας περιοχής είναι πρωτεύουσας σημασίας για την αποφυγή επιπλοκών. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η τακτική φυσική άσκηση (όπως το περπάτημα, το κολύμπι και η yoga) είναι ένα καλό προληπτικό μέτρο κατά της οστεοπόρωσης και γι’ αυτό καλό θα είναι να εκτελείται τακτικά.
