Για να
λειτουργήσουν σωστά οι μυς, πρέπει να βρίσκονται συνεχώς σε ετοιμότητα. Η
ετοιμότητα αυτή ονομάζεται μυϊκός τόνος και είναι ένα είδος τάσης του μυ, η
οποία ρυθμίζεται από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Στον υγιή άνθρωπο ο μυϊκός
τόνος έχει τη δυνατότητα να μεταβάλλεται στιγμιαία σε μεγάλη κλίμακα.
Παράδειγμα: μεταβολή του μυϊκού τόνου στο περπάτημα συμβαίνει φυσιολογικά 100 –
120 φορές / λεπτό! Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αρμονική βάδιση.
Πως
ρυθμίζεται ο μυϊκός τόνος:
Η ρύθμιση
του μυϊκού τόνου γίνεται ακούσια και αυτόματα. Δε χρειάζεται δηλαδή να
σκεφτούμε ποιους μυς θα σφίξουμε και ποιούς θα χαλαρώσουμε για να περπατήσουμε.
Ο σχεδιασμός της κίνησης έχει γίνει στην παιδική ηλικία και έχει καταγραφεί
στον εγκέφαλο, όπως ένα αρχείο video καταγράφεται στο σκληρό δίσκο του
υπολογιστή. Κάθε φορά που θέλουμε να κινηθούμε, ο εγκέφαλος παίζει το «video»
με τον τρόπο κίνησης και οι μυς εκτελούν ότι «βλέπουν».
Ο μυϊκός
τόνος στην ημιπληγία:
Στην
ημιπληγία, συμβαίνει ένα «βραχυκύκλωμα» στον εγκέφαλο (στην περιοχή του
κινητικού φλοιού), που διαγράφει το «video» με τον τρόπο κίνησης (κινητικό
πρότυπο). Ο εγκέφαλος δεν γνωρίζει πλέον πως να ρυθμίσει τον μυϊκό τόνο και
αρχίζει κυριολεκτικά να κάνει «του κεφαλιού του». Όταν ελαττώνει υπερβολικά τον
τόνο (υποτονία), κάνει τους μυς άτονους και χαλαρούς. Όταν αυξάνει υπερβολικά
τον τόνο (υπερτονία), κάνει τους μυς σφιγμένους και τεταμένους.
Σπαστικότητα:
Ονομάζεται η
μη φυσιολογική, ακούσια και ανεξέλεγκτη αύξηση του μυϊκού τόνου σε μία ομάδα
μυών. Υπάρχουν δύο θεωρίες για το πώς εμφανίζεται η σπαστικότητα. Σύμφωνα με
την πρώτη και επικρατέστερη, ο εγκέφαλος κρατάει σ’ ένα κλειστό αρχείο «video»
με τα πρότυπα κίνησης της βρεφικής ηλικίας, που λέγονται βρεφικά αντανακλαστικά
και εμφανίζονταν φυσιολογικά στην ηλικία αυτή. Το βραχυκύκλωμα που συμβαίνει
στον εγκέφαλο (βλάβη του κινητικού φλοιού), «ξεκλειδώνει» τα αρχεία αυτά. Οι
μυς για να εκτελέσουν τα αντανακλαστικά που «βλέπουν», αυξάνουν τον τόνο τους.
Η επικράτηση των αντανακλαστικών αυτών είναι η σπαστικότητα.
Σύμφωνα με
μία δεύτερη θεωρία, σπαστικότητα είναι η ακούσια προσπάθεια του εγκεφάλου να
αντισταθμίσει την μειωμένη αντίληψη της πάσχουσας πλευράς του σώματος,
αυξάνοντας τον τόνο.
Η
φυσικοθεραπεία στη σπαστικότητα: Εφαρμόζεται από ειδικευμένους φυσικοθεραπευτές των μεθόδων όπως P.N.F και BOBATH.
Κάθε πρότυπο κίνησης του ασθενή (είτε φυσιολογικό, είτε παθολογικό), είναι βάση πάνω στην οποία αναπτύσσεται
το πρόγραμμα κινητικής αγωγής. Οι τεχνικές αποκατάστασης εκμεταλλεύονται όλες τις δυνατότητες και τις μετατρέπουν σε δεξιότητες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η φυσικοθεραπεία αναπτύσσει μια σχέση μίσους και πάθους με τη σπαστικότητα, αφού από την μια προσπαθεί να την αναχαιτίσει, από την άλλη την χρησιμοποιεί για να χτίσει κινητικά πρότυπα.
